Stuiver bij metaaldetectie
Vijfhonderd jaar lang rekende Nederland in stuivers. Twintig stuivers in een gulden, acht duiten in een stuiver, en tot 1983 noemde iedereen het vijfcentstuk nog gewoon een stuiver. Een stuiver bij metaaldetectie is daardoor een van de meest voorkomende zilveren vondsten op Nederlandse akkers en weilanden. Klein, dun, vaak gebogen en met een pijlenbundel of een provinciewapen erop. Op deze pagina lees je hoe de stuiver is ontstaan, welke soorten er zijn, hoe je een stuiver herkent en dateert en hoe je dit dunne zilver veilig uit de grond krijgt.
Wat is een stuiver
De stuiver ontstond aan het eind van de vijftiende eeuw als zilveren munt van twee groten en groeide uit tot de rekeneenheid van de Nederlanden. In de Republiek sloegen alle provincies zilveren stuivers en dubbele stuivers, en ook halve stuivers en kwart stuivers kwamen voor. Vanaf 1738 verscheen de bezemstuiver, met een pijlenbundel die op een bezem lijkt, die tot 1795 in enorme aantallen is geslagen. In het Koninkrijk werd de stuiver een munt van vijf cent, eerst in zilver, vanaf 1907 in nikkel en later in brons en nikkel. Een stuiver uit de Republiek is van zilver, ongeveer 20 millimeter groot en weegt maar rond de 1 gram.
Stuiver in het kort
- Periode: eind vijftiende eeuw tot 2002, als vijfcentstuk tot de euro
- Materiaal: zilver in de Republiek, later nikkel en brons
- Waarde toen: een twintigste gulden of acht duiten
- Signaal: dun zilver, lage tot middelhoge target-ID, vlak boven folie en kleine spijkers
- Vindplaatsen: bemeste akkers, weilanden, kerkpaden, marktplaatsen en kermisterreinen
Welke soorten stuivers zijn er
Provinciale zilveren stuiver
Geslagen door Holland, Zeeland, Utrecht, Gelderland, Overijssel, Friesland en Groningen, met het provinciewapen en de naam van de provincie. Vaak dun, gebogen en aan de rand afgesleten.
Bezemstuiver
De stuiver van 1738 tot 1795 met de bekende pijlenbundel. De meest gevonden zilveren munt van de Republiek. Het jaartal staat naast of onder de bundel, de provincie in het omschrift of op de keerzijde.
Dubbele stuiver
Een groter zilverstuk van twee stuivers, met hetzelfde ontwerp. Geeft een duidelijk hoger signaal dan de enkele stuiver.
Koninkrijksstuiver
Het vijfcentstuk vanaf 1818. Zilveren stuivertjes van Willem I tot Wilhelmina zijn heel klein en dun. De vierkante nikkelen stuiver van 1913 tot 1940 en de bronzen stuiver van na de oorlog vind je overal.
Hoe herken en dateer je een stuiver
- Een pijlenbundel, een provinciewapen of een gekroond wapen als hoofdafbeelding
- Het jaartal onder of naast de afbeelding, bij oudere stuivers soms alleen in het omschrift
- De naam van de provincie in het omschrift, zoals HOL, ZEL, TRA, GEL, FRI of GRO
- Een grijze, zwarte of witte aanslag zoals bij al het zilver uit de grond
- Bij het vijfcentstuk een vierkante vorm of het woord CENT met een 5
Zo krijg je een stuiver heel uit de grond
- Zet de ijzergrens laag. Een dunne stuiver zit qua signaal vlak boven de spijkers en een hoge instelling laat hem liggen.
- Graaf elk zacht, herhaalbaar signaal in het lage midden van de schaal op historische grond.
- Werk in lagen met een pinpointer. Een stuiver breekt als de schep hem raakt.
- Breek de kluit met de hand en wrijf de munt niet schoon, het zand krast het zilver.
- Reinig thuis met water en een zachte borstel. Geen zilverpoets en geen zuur. Kijk bij conserveren en reinigen.
- Bewaar stuivers per provincie en jaar in een muntenalbum.
Waar vind je stuivers
- Bemeste akkers rond steden en dorpen, samen met duiten
- Oude weilanden waar eeuwenlang is gemolken, gehooid en gefeest
- Kerkpaden, marktplaatsen, kermisterreinen en schuttersvelden
- Oude erven en de plek van verdwenen herbergen
- Stranden en badplaatsen voor het vijfcentstuk uit de twintigste eeuw
Samenvatting
De stuiver bij metaaldetectie is het dunne zilveren muntje dat eeuwenlang de rekeneenheid van Nederland was, van de provinciale stuivers en de bezemstuiver van de Republiek tot het vijfcentstuk van het Koninkrijk. Je herkent hem aan de pijlenbundel of het provinciewapen en dateert hem aan het jaartal. Zet je ijzergrens laag, graaf voorzichtig en reinig alleen met water. Wil je een detector die dun zilver hoort tussen het ijzer, bekijk dan ons assortiment metaaldetectors of kom langs in Hippolytushoef of Alphen aan den Rijn.
Gerelateerde begrippen
