Romeinse munt bij metaaldetectie
Een klein groen schijfje in de kluit, met als je goed kijkt een gezicht en een paar letters. Voor veel zoekers is dat het moment waarop de hobby ineens tweeduizend jaar diep wordt. Een Romeinse munt bij metaaldetectie is in Nederland geen zeldzaamheid, vooral niet ten zuiden van de grote rivieren en langs de oude Rijnloop waar de limes liep. Maar je moet weten waar je naar kijkt, hoe je hem heel uit de grond krijgt en wat je er daarna mee moet. Op deze pagina lees je welke Romeinse munten je kunt vinden, hoe je ze herkent en dateert en welke regels gelden voor het melden.
Welke Romeinse munten vind je in Nederland
De Romeinen waren hier van ongeveer 50 voor Christus tot rond 400 na Christus. In die tijd circuleerden bronzen, zilveren en gouden munten in vaste verhoudingen. De meest gevonden munten zijn de bronzen en messing kleingeld van de eerste tot de vierde eeuw. De as, de dupondius en de sestertius uit de vroege keizertijd, en de kleine bronzen munten uit de derde en vierde eeuw die zoekers vaak samenvatten als laat Romeins. Zilveren denarii komen regelmatig voor, vooral op plekken waar soldaten en handelaren kwamen. De antoninianus uit de derde eeuw is vaak zwaar verzilverd brons. Gouden aurei en solidi zijn zeldzaam en bijna altijd een meldenswaardige vondst.
Romeinse munt in het kort
- Periode: circa 50 voor Christus tot 400 na Christus
- Metalen: brons en messing voor kleingeld, zilver voor de denarius, goud voor aureus en solidus
- Vindplaatsen: het rivierengebied, Limburg, Brabant, Gelderland en langs de oude Rijn, minder in het noorden en westen
- Target-ID: bronzen munten in het midden van de schaal, denarii hoger, kleine laat Romeinse muntjes laag
- Melden: verplicht als archeologische vondst, registreer bij PAN
Hoe herken je een Romeinse munt
- Een portret van de keizer in profiel op de voorzijde, met een omschrift in Latijnse hoofdletters
- Op de keerzijde een godin, een staande figuur, een altaar of een legioensadelaar met een omschrift
- Een dikke, vaak wat onregelmatige vorm, geslagen en niet gegoten
- Een groene, bruine of zwarte patina bij brons, een grijze of witte laag bij zilver
- De letters SC op de keerzijde van vroeg bronzen kleingeld, of een muntteken zoals TR of LVG onderaan bij laat Romeinse munten
Een Romeinse munt dateren
Het omschrift op de voorzijde noemt de keizer, vaak met de titels IMP, CAES en AVG. Herken je de naam, dan weet je de periode. Constantinus, Constans en Valentinianus wijzen op de vierde eeuw, Hadrianus, Traianus en Antoninus Pius op de tweede. Het muntteken onderaan de keerzijde vertelt bij laat Romeinse munten in welke stad de munt is geslagen, bijvoorbeeld Trier, Lyon of Arles. Voor de determinatie gebruik je een loep, een goede foto en een naslagwerk of de database van PAN, waar duizenden gedetermineerde Nederlandse vondsten in staan. Bekijk onze loepen en boeken over munten.
Waar vind je Romeinse munten
- Akkers rond bekende Romeinse nederzettingen en villa's in Limburg, Brabant en Gelderland
- De oevers en uiterwaarden van Rijn, Waal en Maas, waar de limes en de handelsroutes lagen
- Hoger gelegen akkers op zandgrond waar in de Romeinse tijd werd gewoond
- Plekken met Romeins aardewerk en dakpanfragmenten aan de oppervlakte
- Terpen in Friesland en Groningen, waar Romeinse munten via handel terechtkwamen
Zo ga je om met een Romeinse munt
- Graaf voorzichtig en gebruik een pinpointer. Laat Romeins brons is dun en breekt makkelijk.
- Maak de munt in het veld niet schoon. Leg hem in een apart zakje in je vondstentas.
- Noteer de vindplaats zo precies mogelijk, liefst met een coördinaat van je telefoon.
- Reinig thuis alleen met water en een zachte borstel. Haal de patina niet weg, die beschermt het metaal en bepaalt de waarde. Kijk bij conserveren en reinigen.
- Registreer de vondst bij PAN. Dat is gratis, je krijgt een determinatie en je draagt bij aan het onderzoek.
- Meld een archeologische vondst bij de gemeente of de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Lees meer bij metaaldetectie regelgeving.
Welke detector voor Romeinse munten
Romeinse munten liggen vaak op akkers die eeuwen zijn bewerkt, tussen ijzer en aardewerk. Een detector met een goede scheiding en een stabiele target-ID op kleine bronzen muntjes is dan belangrijker dan maximale diepte. Multi-frequentie detectors zoals de Minelab EQUINOX, MANTICORE en de XP DĒUS II doen het hier goed. Bekijk de metaaldetectors voor archeologie.
Samenvatting
Een Romeinse munt bij metaaldetectie herken je aan het keizersportret, het Latijnse omschrift en de dikke geslagen vorm, en je dateert hem aan de hand van de keizer en het muntteken. Je vindt ze vooral in het rivierengebied en het zuiden van het land. Graaf voorzichtig, laat de patina zitten, registreer bij PAN en meld archeologische vondsten. Wil je advies over een detector die kleine Romeinse muntjes tussen het ijzer hoort, kom dan langs in Hippolytushoef of Alphen aan den Rijn.
Gerelateerde begrippen
