Nieuwe tijd munt bij metaaldetectie
De meeste munten die je in Nederland uit de grond haalt komen uit de periode tussen 1500 en 1900. Duiten met een provinciewapen, stuivers met een bundel pijlen, centen met de W van Willem. Een nieuwe tijd munt bij metaaldetectie is de verzamelnaam voor al die munten uit de Republiek, de Franse tijd en het Koninkrijk. Ze zijn talrijk, goed te dateren en vertellen precies wanneer een akker werd bemest of een weg werd gebruikt. Op deze pagina lees je welke munten er in deze periode zijn geslagen, hoe je ze herkent en dateert en hoe je ze bewaart.
Wat is de nieuwe tijd
Archeologen noemen de periode na de middeleeuwen de nieuwe tijd, grofweg van 1500 tot 1900. Voor munten valt die tijd in drie delen uiteen. De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden van 1579 tot 1795, waarin elke provincie eigen munten sloeg. De Bataafse en Franse tijd van 1795 tot 1813, met munten van de Bataafse Republiek, koning Lodewijk Napoleon en Franse munten. En het Koninkrijk der Nederlanden vanaf 1815, met de cent, de stuiver, het dubbeltje, het kwartje en de gulden die tot de euro in gebruik bleven.
Nieuwe tijd munt in het kort
- Periode: circa 1500 tot 1900, de meest gevonden muntperiode in Nederland
- Republiek: duit, stuiver, dubbele stuiver, schelling, gulden, rijksdaalder, leeuwendaalder, dukaat
- Franse tijd: munten van de Bataafse Republiek, Lodewijk Napoleon en Frankrijk
- Koninkrijk: halve cent, cent, stuiver, dubbeltje, kwartje, halve gulden en gulden
- Melden: registreer bijzondere vondsten bij PAN, munten van na 1800 zijn vaak vrij
Hoe herken en dateer je een nieuwe tijd munt
- Een jaartal op de munt, vanaf de zestiende eeuw bijna altijd aanwezig
- Een provinciewapen of stadswapen op duiten en stuivers uit de Republiek, met de naam van de provincie in het omschrift
- Een bundel pijlen of de Nederlandse maagd op munten van de Republiek
- Het portret van Lodewijk Napoleon of een keizerlijke adelaar in de Franse tijd
- Het gekroonde wapen of het portret van Willem I, II of III en de W op koperen centen in het Koninkrijk
- Een muntteken zoals een mercuriusstaf of een zeepaardje bij munten van na 1815, dat de muntmeester aanduidt
De meest gevonden munten uit de nieuwe tijd
Duit
Het koperen kleingeld van de Republiek en de meest gevonden munt van Nederland. Lees meer bij duit.
Stuiver en dubbele stuiver
Zilveren munten van de Republiek, later de bezemstuiver met een pijlenbundel. Lees meer bij stuiver.
Cent en halve cent
Het koperen kleingeld van het Koninkrijk vanaf 1817, herkenbaar aan de gekroonde W. Overal te vinden waar in de negentiende eeuw is gewoond en gewerkt.
Zilveren Koninkrijksmunten
Dubbeltjes, kwartjes en guldens met het portret van de koning of koningin. Vaak gevonden op weilanden, langs paden en op oude kermisterreinen.
Handelsmunten
Leeuwendaalders, dukaten en zilveren rijders die voor de handel overzee werden geslagen. Zeldzamer als vondst, maar ze komen voor. Lees meer bij handelsmunt.
Waar vind je munten uit de nieuwe tijd
- Bemeste akkers rond dorpen en steden, waar stadsafval met verloren munten is uitgereden
- Oude erven, boerderijplaatsen en de omgeving van verdwenen gebouwen
- Kerkpaden, marktplaatsen, kermisterreinen en schuttersvelden
- Weilanden waar eeuwenlang vee is gemolken en gehooid
- Stranden en badplaatsen voor Koninkrijksmunten uit de negentiende en twintigste eeuw
Tips voor nieuwe tijd munten
- Koper uit deze periode is vaak sterk aangetast. Laat de patina zitten en reinig alleen met water. Veel gevonden duiten en centen kunnen wel in een tumbler.
- Zilver reinig je met water en een zachte borstel, nooit met zilverpoets.
- Bewaar munten per periode in een muntenalbum met een kaartje met vindplaats en datum.
- Gebruik een loep om jaartal, muntteken en omschrift te lezen.
- Registreer bijzondere munten bij PAN en meld archeologische vondsten volgens de regelgeving.
Samenvatting
Een nieuwe tijd munt bij metaaldetectie is een munt uit de periode 1500 tot 1900, van de duiten en stuivers van de Republiek tot de centen en guldens van het Koninkrijk. Ze zijn de meest gevonden munten in Nederland, dragen bijna altijd een jaartal en zijn daardoor goed te dateren. Laat de patina zitten, bewaar ze geordend en registreer de bijzondere exemplaren. Wil je een detector die goed presteert op bemeste akkers en oude erven, bekijk dan ons assortiment metaaldetectors of kom langs in Hippolytushoef of Alphen aan den Rijn.
Gerelateerde begrippen
