Middeleeuwse munt bij metaaldetectie
Zo dun als een nagel, vaak niet groter dan een pink, en met een signaal dat op veel detectors nauwelijks boven het ijzer uitkomt. Een middeleeuwse munt bij metaaldetectie is een van de lastigste en mooiste vondsten die je in Nederland kunt doen. Van de Friese sceatta's uit de achtste eeuw tot de Hollandse penningen en Vlaamse groten uit de late middeleeuwen. Op deze pagina lees je welke middeleeuwse munten er in de Nederlandse bodem liggen, hoe je ze herkent, hoe je ze heel uit de grond krijgt en waarom je je detector er anders voor moet instellen.
Welke middeleeuwse munten vind je in Nederland
De middeleeuwen lopen van ongeveer 500 tot 1500. In de vroege middeleeuwen werden in Friesland en rond Dorestad kleine zilveren sceatta's en later Karolingische denarii geslagen. Vanaf de elfde eeuw sloegen bisschoppen van Utrecht, graven van Holland en hertogen van Gelre en Brabant hun eigen zilveren penningen. In de dertiende en veertiende eeuw kwam de groot op, een groter zilverstuk uit Vlaanderen en Brabant dat overal in de Lage Landen circuleerde. In de late middeleeuwen verschenen gouden munten zoals de florijn en de gouden gulden, en de eerste stuivers. Muntjes van andere landen, zoals Engelse pennies en Duitse pfennigen, kwamen via de handel mee.
Middeleeuwse munt in het kort
- Periode: circa 500 tot 1500
- Metalen: vooral zilver, vaak dun en klein, zelden goud, koper pas aan het eind
- Bekende types: sceatta, denarius, penning, groot, florijn, stuiver
- Target-ID: laag voor kleine dunne zilverstukjes, vaak vlak boven de ijzergrens
- Melden: verplicht als archeologische vondst, registreer bij PAN
Hoe herken je een middeleeuwse munt
- Een dun, licht zilverstukje van 10 tot 25 millimeter, vaak wat gebogen of gebroken
- Een kruis, een kerkgebouw, een wapenschild of een gestileerd hoofd als afbeelding
- Een omschrift in Latijn met de naam van de muntheer of de muntplaats, in gotische of Romaanse letters
- Een grijze of zwarte laag op het zilver, soms met witte korrels
- Op sceatta's abstracte figuren en patronen zonder omschrift
Je detector instellen op middeleeuws zilver
Dunne kleine zilverstukjes geven een zwak signaal met een lage target-ID. Op een Minelab EQUINOX zitten ze vaak tussen 5 en 15, precies waar ook folie en kleine spijkers vallen. Wie de discriminatie of de tone break te hoog zet, loopt er overheen. Zet de ijzergrens laag, houd de iron bias laag en graaf elk zacht, herhaalbaar signaal in het lage bereik. Een hoge frequentie of multi-frequentie helpt, omdat die gevoeliger is voor kleine, dunne objecten. Bekijk onze metaaldetectors voor archeologie.
Waar vind je middeleeuwse munten
- Terpen en wierden in Friesland en Groningen, de rijkste vindplaatsen voor vroegmiddeleeuws zilver
- Akkers rond dorpskernen met een kerk uit de twaalfde of dertiende eeuw
- Oude kerkpaden, marktplaatsen en de omgeving van verdwenen kastelen en kloosters
- Bemeste akkers waar stadsafval uit de late middeleeuwen is uitgereden, lees meer bij bemeste grond
- Oevers van oude handelsroutes en riviermondingen
Zo ga je om met een middeleeuwse munt
- Graaf in lagen en controleer elke kluit met een pinpointer. Een dun zilverstukje breekt als je hem met de schep raakt.
- Pak de munt niet met je nagel of een mes uit de kluit. Laat de grond opdrogen en breek hem voorzichtig open.
- Bewaar de munt in een apart doosje of zakje met wat papier.
- Reinig alleen met water en een zachte kwast. Geen zuur, geen tumbler, geen zilverpoets. Kijk bij conserveren en reinigen.
- Fotografeer beide zijden bij strijklicht en registreer de vondst bij PAN. Een middeleeuwse munt uit een terp of dorpskern vertelt archeologen veel over de handel in die tijd.
- Meld archeologische vondsten volgens de regelgeving.
Samenvatting
Een middeleeuwse munt bij metaaldetectie is meestal een klein, dun zilverstukje met een kruis, een wapen of een gestileerd hoofd en een Latijns omschrift. Ze geven een zwak signaal vlak boven de ijzergrens, dus zet je discriminatie laag en graaf elk zacht herhaalbaar signaal. Graaf in lagen, reinig alleen met water en registreer bij PAN. Wil je een detector die dun zilver tussen het ijzer hoort, kom dan langs in Hippolytushoef of Alphen aan den Rijn of bekijk ons assortiment metaaldetectors.
Gerelateerde begrippen
