Handelsmunt bij metaaldetectie
De Republiek verdiende haar geld overzee, en daarvoor had ze munten nodig die in Istanbul, Batavia en Sint-Petersburg even graag werden aangenomen als in Amsterdam. Een handelsmunt bij metaaldetectie is zo'n munt. Groot, zwaar, van zuiver zilver of goud, en gemaakt voor de export in plaats van voor de bakker om de hoek. De leeuwendaalder, de dukaat, de zilveren rijder en de zilveren dukaat werden bij miljoenen geslagen en over de hele wereld verspreid. Op deze pagina lees je welke handelsmunten er waren, hoe je ze herkent en waarom je ze ondanks de export ook in de Nederlandse bodem tegenkomt.
Wat is een handelsmunt
Een handelsmunt of negotiepenning is een munt die niet bedoeld was voor het dagelijkse betalingsverkeer in eigen land, maar voor de internationale handel. Het gewicht en het gehalte waren betrouwbaar en constant, zodat buitenlandse kooplieden de munt op waarde konden vertrouwen. De Republiek sloeg handelsmunten van de zestiende eeuw tot ver in de achttiende eeuw, en de gouden dukaat wordt zelfs vandaag nog door de Koninklijke Nederlandse Munt geslagen. Handelsmunten circuleerden ook in eigen land, vooral in de havensteden en langs de handelsroutes, en gingen daar net zo goed verloren als ander geld.
Handelsmunt in het kort
- Doel: internationale handel, betrouwbaar gewicht en gehalte
- Bekende types: leeuwendaalder, dukaat, zilveren rijder of dukaton, zilveren dukaat, gouden rijder
- Periode: 1575 tot 1795, de dukaat tot nu
- Materiaal: zilver van hoog gehalte of goud
- Signaal: groot en zwaar, de hoogste target-ID op de schaal bij zilver
De belangrijkste handelsmunten van de Republiek
Leeuwendaalder
Geslagen van 1575 tot ongeveer 1713, met een geharnaste ridder op de voorzijde en een klimmende leeuw op de keerzijde. Bedoeld voor de handel met het Oostzeegebied en de Levant. Vaak slordig geslagen op een onregelmatig muntplaatje.
Dukaat
De gouden handelsmunt vanaf 1586, met een staande ridder met zwaard en pijlenbundel en op de keerzijde een tekst in een versierd kader. Overal in Europa geaccepteerd. Lees meer bij gouden munt.
Zilveren rijder of dukaton
Een groot zilverstuk uit de zeventiende en achttiende eeuw met een ruiter te paard en een wapenschild met leeuwen. Zwaar en van hoog gehalte, populair in de handel met Azië.
Zilveren dukaat
Vanaf 1659 geslagen met een geharnaste man en een provinciewapen, bedoeld voor de Oostzeehandel. De zilveren dukaat wordt vandaag nog geslagen als verzamelmunt.
Gouden rijder
Een groot goudstuk met een ruiter te paard, geslagen in de zeventiende en achttiende eeuw. Zeldzaam als bodemvondst.
Hoe herken je een handelsmunt
- Groot en zwaar, meestal 28 tot 42 millimeter en 10 tot 32 gram bij zilver
- Een ridder, een ruiter of een klimmende leeuw als hoofdafbeelding
- Een provinciewapen en de naam van de provincie in het omschrift, zoals bij alle provinciale munten
- Een spreuk zoals CONFIDENS DNO NON MOVETUR of MO ARG PRO CONFOE BELG
- Bij goud een warme kleur zonder aantasting, bij zilver een grijze of zwarte laag
Waar vind je handelsmunten in Nederland
- Havensteden en oude handelsroutes, waar kooplieden en zeelieden met dit geld betaalden
- Akkers en weilanden bij oude pakhuizen, veerhuizen en herbergen
- Strand en kust, waar scheepswrakken en verloren ladingen af en toe munten prijsgeven
- Terpen en boerderijplaatsen in Friesland en Groningen, waar handelsmunten als spaargeld werden bewaard
- Bemeste akkers rond steden, samen met het gewone kleingeld
Tips voor handelsmunten
- Graaf de hoge, brede, zuivere signalen. Een handelsmunt klinkt door zijn formaat als een grote zilveren of koperen plaat.
- Weeg de munt op een precisieweegschaal. Gewicht en gehalte waren vast, dus een afwijkend gewicht wijst op een valse munt.
- Reinig zilver en goud alleen met water. Kijk bij conserveren en reinigen.
- Zoek de directe omgeving af. Handelsmunten werden als spaargeld begraven en een muntschat is een archeologische vondst die je moet melden volgens de regelgeving.
- Registreer de munt bij PAN en laat een gave handelsmunt taxeren.
Samenvatting
Een handelsmunt bij metaaldetectie is een grote zilveren of gouden munt van de Republiek die voor de internationale handel werd geslagen, zoals de leeuwendaalder, de dukaat en de zilveren rijder. Je herkent hem aan het formaat, de ridder of ruiter en het provinciewapen. Handelsmunten zijn in Nederland zeldzamer dan duiten en stuivers, maar in havensteden, langs handelsroutes en op terpen komen ze voor. Wil je een detector met diepte voor grote zilverstukken, bekijk dan ons assortiment metaaldetectors of kom langs in Hippolytushoef of Alphen aan den Rijn.
Gerelateerde begrippen
