Antieke munt bij metaaldetectie
Op een rommelmarkt is alles van voor 1950 antiek. In de numismatiek en de archeologie betekent het woord iets veel preciezers. Een antieke munt bij metaaldetectie is een munt uit de oudheid, dus uit de Griekse, Keltische en Romeinse tijd, tot ongeveer het jaar 500. Alles daarna is middeleeuws of nieuwe tijd. In Nederland zijn antieke munten vrijwel altijd Romeins, met af en toe een zeldzame Keltische munt uit het zuiden en oosten van het land. Op deze pagina lees je wat onder antieke munten valt, hoe je een Keltische munt van een Romeinse onderscheidt en waarom deze vondsten altijd een melding waard zijn.
Wat valt onder antieke munten
De muntslag begon rond 600 voor Christus in het huidige Turkije en Griekenland. Via de Grieken en later de Romeinen verspreidde het geld zich over Europa. In de Lage Landen sloegen Keltische stammen zoals de Eburonen en de Nerviërs in de eerste eeuw voor Christus eigen gouden, zilveren en bronzen munten, vaak met abstracte paarden en gezichten. Vanaf ongeveer 50 voor Christus namen de Romeinen het over en tot rond 400 na Christus was het Romeinse geld de standaard. Griekse munten komen in Nederland alleen voor als import, bijna altijd als losse vondst zonder context.
Antieke munt in het kort
- Periode: circa 600 voor Christus tot 500 na Christus
- Soorten in Nederland: Keltisch, Romeins, zelden Grieks
- Metalen: goud, zilver, brons en messing, in Keltische munten ook billon en potin
- Vindplaatsen: het rivierengebied, Limburg, Brabant, Gelderland, Overijssel en Friese terpen
- Melden: altijd, dit zijn archeologische vondsten, registreer bij PAN
Keltisch of Romeins, zo zie je het verschil
Keltische munten
Abstracte, bijna kunstige afbeeldingen. Een paard dat uit losse lijnen en bolletjes bestaat, een gezicht dat in patronen uiteenvalt, een triskel of een driespaak. Zelden een leesbare tekst. Vaak van goud met een hoog zilvergehalte, of van potin, een gegoten legering van koper en tin die grijs en zwaar aanvoelt. Keltische munten zijn zeldzaam en vrijwel altijd wetenschappelijk belangrijk.
Romeinse munten
Realistische portretten van keizers met een Latijns omschrift, en op de keerzijde goden, gebouwen, soldaten en dieren. Geslagen, niet gegoten. Verreweg de meeste antieke munten in Nederland. Lees meer bij Romeinse munt.
Griekse munten
Goden, dieren en stadssymbolen met Griekse letters. Dik, met een hoog reliëf. In Nederland een zeldzame losse vondst, vaak uit een moderne verzameling verloren.
Hoe herken je een antieke munt in de kluit
- Een dikke, onregelmatige schijf, niet perfect rond zoals moderne munten
- Een portret in profiel of een abstract dier en geen jaartal
- Een groene, bruine of zwarte patina bij brons, een grijze laag bij zilver
- Gietnaden aan de rand bij Keltische potinmunten
- Een signaal dat door de dikte en het formaat vaak sterker is dan van een modern muntje
Zo ga je om met een antieke munt
- Graaf voorzichtig en gebruik een pinpointer. Laat Romeins brons en potin zijn bros.
- Noteer de vindplaats exact. Bij antieke munten is de context vaak waardevoller dan de munt.
- Zoek de directe omgeving af. Waar een antieke munt ligt, liggen vaak meer, en een muntschat is een archeologische vondst van betekenis.
- Reinig alleen met water en een zachte kwast en laat de patina zitten. Kijk bij conserveren en reinigen.
- Registreer de vondst bij PAN. Je krijgt een determinatie en de vondst wordt wetenschappelijk vastgelegd.
- Meld de vondst volgens de regelgeving. Antieke munten zijn per definitie archeologische vondsten.
Waar vind je antieke munten in Nederland
- Akkers langs de Rijn, Waal en Maas, waar de Romeinse grens en handelsroutes lagen
- Limburg, Brabant en de Achterhoek voor Keltische en vroeg Romeinse munten
- Terpen en wierden in Friesland en Groningen, waar Romeinse munten via handel en soldij terechtkwamen
- Hoge zandgronden met sporen van bewoning uit de ijzertijd en Romeinse tijd
- Plekken waar aardewerk en dakpanfragmenten uit de Romeinse tijd aan de oppervlakte liggen
Samenvatting
Een antieke munt bij metaaldetectie is een munt uit de oudheid, tot ongeveer het jaar 500, en in Nederland bijna altijd Romeins of zeldzamer Keltisch. Je herkent hem aan het portret of het abstracte dier, het ontbreken van een jaartal en de dikke onregelmatige vorm. Graaf voorzichtig, laat de patina zitten, registreer bij PAN en meld de vondst. Wil je een detector die kleine antieke muntjes tussen het ijzer hoort, bekijk dan onze metaaldetectors voor archeologie of kom langs in Hippolytushoef of Alphen aan den Rijn.
Gerelateerde begrippen
